Drodzy Pacjenci: prowadzimy dyżur laryngologiczny w soboty w godzinach 9:00-13:00
Strona główna > Głowa i szyja > Leczenie chirurgiczne > Gruczoły ślinowe (ślinianki)

Gruczoły ślinowe (ślinianki)

 

Gruczoły ślinowe zlokalizowane są wokół jamy ustnej. Wytwarzają one ślinę, która nawilża pokarmy aby ułatwić ich połykanie. Ślina zawiera również enzymy rozpoczynające proces trawienia pokarmów oraz pomaga oczyszczać jamę ustną wypłukując bakterie oraz resztki jedzenia.

Wyróżnia się duże i małe gruczoły ślinowe. Do dużych gruczołów ślinowych zalicza się trzy pary ślinianek: przyuszne, podżuchwowe i podjęzykowe. Największymi są ślinianki przyuszne, które znajdują się po obu stronach żuchwy, do przodu od małżowin usznych. Ślinianki podżuchwowe położone są z tyłu jamy ustnej, przyśrodkowo w stosunku do kątów żuchwy. Ślinianki podjęzykowe znajdują się w przedniej części dna jamy ustnej. Poza dużymi gruczołami ślinowymi za produkcję śliny odpowiedzialne są również tysiące małych gruczołów ślinowych rozsianych w obrębie całej błony śluzowej jamy ustnej, gardła i jam nosa.

Guzy gruczołów ślinowych występują rzadko. Najczęściej występują w śliniankach przyusznych (80%) i mają charakter łagodny, aczkolwiek część z nich może być nowotworem złośliwym (rakiem). Istnieje pewna zależność pomiędzy wielkością ślinianki a charakterem guza: im większa ślinianka, tym większe prawdopodobieństwo, że jest to nowotwór łagodny.



 

Objawy
:

  • Twardy, zazwyczaj niebolesny guz w obrębie jednej ze ślinianek 
(przed uchem, pod brodą, lub na dnie jamy ustnej); guz najczęściej 
rośnie powoli.
  • Upośledzenie ruchomości połowy twarzy (porażenie nerwu twarzowego)
     

Diagnostyka
:

  • W procesie diagnostycznym podstawowe znaczenie ma wnikliwie 
przeprowadzony wywiad medyczny oraz dokładne badanie palpacyjne.
  • Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) pod kontrolą ultrasonografii (USG) 
wykonywana jest celem określenia charakteru guza (łagodny lub złośliwy)
  • W określonych przypadkach (np. niejasna lokalizacja guza, podejrzenie 
charakteru złośliwego guza) podstawowe badanie lekarskie rozszerzane 
jest o badania obrazowe: tomografię komputerową (TK) lub rezonans 
magnetyczny (MRI).
     

Leczenie

:

Guzy gruczołów ślinowych leczy się operacyjnie poprzez usunięcie części lub całej ślinianki. Nowotwory złośliwe w większości przypadków wymagają leczenia skojarzonego: operacyjnego (usunięcie ślinianki wraz z węzłami chłonnymi szyi) i pooperacyjnej radioterapii.


Usunięcie ślinianki podżuchwowej
Operacja ślinianki podżuchwowej przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym. Cięcie skóry prowadzone jest w naturalnej bruździe skóry szyi około 3 cm poniżej brzegu żuchwy. Śliniankę zawsze usuwa się w całości wraz z fragmentem przewodu wyprowadzającego. Potencjalne powikłania operacji ślinianki podżuchwowej obejmują:

  • zaburzenia ruchomości wargi dolnej (uszkodzenie gałęzi brzeżnej żuchwy nerwu twarzowego);
  • zaburzenia czucia dna jamy ustnej i boku języka (uszkodzenie nerwu językowego);
  • zaburzenia ruchomości języka (uszkodzenie nerwu podjęzykowego);
  • zaburzenia czucia skóry operowanej okolicy (uszkodzenie nerwów czuciowych);
  • krwawienie w jamie pooperacyjnej;
  • zakażenie jamy pooperacyjnej.

W okresie pooperacyjnym stosowana jest antybiotykoterapia przez 5-7 dni; zaleca się ochronę rany pooperacyjnej przed zamoczeniem przez 1 tydzień oraz oszczędzający tryb życia przez około 2 tygodnie. Szwy skórne usuwane są po 7 dniach.

 

Usunięcie ślinianki przyusznej (częściowe lub całkowite)
Operacja ślinianki przyusznej (parotidektomia) wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym. Cięcie skóry zaczyna się przed małżowina uszną, a następnie za kątem żuchwy prowadzone jest na krótkim odcinku w dół na szyję. Najczęściej usuwa się guz wraz z fragmentem ślinianki, usunięcie całej ślinianki przeprowadzane jest jedynie w określonych przypadkach. Potencjalne powikłania parotidektomii obejmują:

zaburzenia czucia okolicy płatka małżowiny usznej (uszkodzenie nerwu usznego wielkiego);
krwawienie w jamie pooperacyjnej;
retencja lub wyciek śliny z jamy pooperacyjnej;
nadmierna potliwość i zaczerwienie skóry okolicy przydusznej podczas spożywania posiłków (Zespół Łucji Frey).

Wymienione powikłania występują sporadycznie i w większości przypadków są przemijające.
 W okresie pooperacyjnym stosowana jest antybiotykoterapia przez 5-7 dni; zaleca się ochronę rany pooperacyjnej przed zamoczeniem przez 1 tydzień oraz oszczędzający tryb życia przez około 2 tygodnie. Szwy skórne usuwane są po 7 dniach.


Usunięcie ślinianki podjęzykowej
Operacja ślinianki podjęzykowej najczęściej przeprowadzana jest prze jamę ustną, aczkolwiek w określonych przypadkach może być konieczne wykonanie dodatkowego cięcia na szyi.



Endoskopowe zabiegi w obrębie przewodów wyprowadzających ślinianek
Sialoendoskopia jest nową, minimalnie inwazyjną metodą umożliwiającą bezpośrednie obejrzenie wnętrza przewodów wyprowadzających dużych gruczołów ślinowych (tj. ślinianki podżuchwowej i przyusznej). Ze względu na niewielkie wymiary tychże przewodów (od 1,2 do 1,5 mm) stworzenie miniaturowych układów optycznych do ich badania stało się możliwe dopiero niedawno dzięki zastosowaniu najnowocześniejszych materiałów i technologii. W trakcie sialoendoskopii można wykonać zabiegi usunięcia patologii ze światła przewodów wyprowadzających ślinianek.

 

Wskazania do zabiegu

Głównymi wskazaniami do przeprowadzenia sialoendoskopii są nawracające bolesne i niebolesne obrzmienia dużych gruczołów ślinowych, które są objawem upośledzonej drożności układu przewodów wyprowadzających ślinę z miąższu ślinianki. Najczęstszą przyczyną obturacji jest kamica, rzadziej zwężenie przewodu wyprowadzającego. Innymi patologiami utrudniającymi odpływ śliny ze ślinianek są: czopy śluzowe, polipy błony śluzowej, ciała obce, zagięcie przewodu wyprowadzającego.

 

Przygotowanie i przebieg badania

Przeprowadzenie sialoendoskopii jest zawsze poprzedzone konsultacją specjalisty w zakresie otorynolaryngologii lub chirurgii szczękowo-twarzowej oraz badaniem USG ślinianek. Wskazane jest również oznaczenie grupy krwi, badania morfologii oraz układu krzepnięcia krwi. U osób dorosłych zabieg wykonywany jest najczęściej w znieczuleniu miejscowym i nie wymaga szczególnego przygotowania ze strony pacjenta. W przypadku dzieci oraz jeżeli czas wykonania procedury może przekroczyć 2 godziny zalecane jest znieczulenie ogólnei wówczas pacjent musi pozostawać na czczo przez 6 godzin poprzedzających zabieg.

Sialoendoskop wprowadzany jest do światła przewodu wyprowadzającego ślinianki przez jego naturalne ujście w obrębie jamy ustnej (ujście przewodu ślinianki podżuchwowej znajduje się pod językiem na dnie jamy ustnej w okolicy wędzidełka języka, natomiast ujście przewodu ślinianki przyusznej położone jest na błonie śluzowej policzka na wysokości drugiego, górnego zęba trzonowego). Wcześniej ujście przewodu zostaje rozszerzone za pomocą zestawu sond o wzrastającej średnicy. W przypadku stwierdzenia zmian patologicznych w obrębie przewodu wyprowadzającego istnieje możliwość ich usunięcia podczas tej samej procedury. Służą do tego mikronarzędzia (kleszczyki, wiertła, koszyki, itp.) wprowadzane przez kanał roboczy endoskopu. Ewentualne zwężenia przewodów zostają poszerzone przez niskociśnieniowe balony lub za pomocą zestawu zgłębników o wzrastającej średnicy.W niektórych przypadkach do przewodu wyprowadzającego wprowadzany jest stent zapobiegający bliznowaceniu, który pozostaje tam przez około 7-10 dni.

 

Postępowanie po zabiegu

Po zabiegu pacjenci rutynowo przyjmują antybiotyk, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz leki rozkurczowe. Ponadto wskazany jest masaż ślinianki poddanej zabiegowi.

 

 

Znajdujemy się

Optimum Medica

ul. Broniewskiego 3
01-785 Warszawa

Godziny otwarcia

Poniedziałek-Piątek:
8:00-20:00
Sobota:
9:00-13:00

 

Zobacz mapę

Wszelkie prawa zastrzeżone
© Opitmum Medica 2017

Nota prawna

Klinika Optimum Warszawa - strona zrealizowana przez Esstet

Program Regionalny Mazowsze BGK Unia Europejska

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
oraz budżetu państwa w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2007-2013